Karar zekâsı
Yalnızca dashboard’u değil, kararı aydınlatan analitik.
Lumen’de her KPI tek ve onaylı bir tanıma dayanır; platform bu metrikleri kesintisiz izler. Neyin değiştiğini tespit eder, nedenini açıklar, sonrasını öngörür ve ne yapılması gerektiğini beklenen etkisiyle birlikte önerir. Sorularınızı günlük dille sorabilirsiniz; yanıtlar yalnızca onaylı metriklerden üretilir ve arkasındaki sorguyu gösterir.
VARDA LumenOrbit üzerinde çalışır

Problem
Ne olduğunu raporlamak artık işin zor kısmı değil.
Geçen ay ne olduğunu her kurum söyleyebilir. Neden olduğunu, sırada ne olduğunu ve ne yapılması gerektiğini aynı güvenle söylemek ise çok daha zordur; üstelik ekipler çoğu zaman rakamın kendisi üzerinde bile anlaşamaz.
- 01
Aynı KPI, finansta bir şekilde, satışta başka bir şekilde hesaplanıyor.
- 02
Değişimler ay sonunda fark ediliyor; müdahale için çoktan geç kalınmış oluyor.
- 03
Bir sapmayı açıklamak, elektronik tablolarda günler süren manuel kırılım analizi gerektiriyor.
- 04
Yapay zekâ sohbet araçları, kimsenin doğrulamadığı verilerden kendinden emin yanıtlar üretiyor.
- 01
Ne oldu?
Bölge B net satışları geçen haftaya göre %8,4 düştü.
- 02
Neden oldu?
Düşüşün %71’i iki ürün grubundaki stok kesintisinden geliyor.
- 03
Şu anda ne oluyor?
3 mağazada stok kritik seviyenin altında.
Mağaza 14Mağaza 22Mağaza 31 - 04
Sırada ne var?
Önümüzdeki 4 hafta için tahmin, belirsizlik aralığıyla:
- 05
Ve en önemlisi — şimdi ne yapmalıyız?
Depo 2’den Mağaza 14’e 1.200 adet transfer
Beklenen etki: +₺186 bin net satış · aralık ±₺40 bin
Onaya gönderSorguyu gösterSELECT net_sales FROM metrics.sales WHERE region = 'B' AND week = current_week()
Yetenekler
Yalnızca ne olduğunu değil, ne yapılacağını gösterir.
Semantik metrik katmanı
Her KPI bir kez tanımlanır: formül, ayrıntı düzeyi, filtreler, para birimi ve takvim kuralları. Tanımlar kod gibi sürümlenir ve sahibinin onayından geçer; tüm dashboard’lar, uyarılar ve yanıtlar aynı tanımı kullanır.
Anomali tespiti ve uyarılar
Her metrik, kendi mevsimselliği ve eğilimi dikkate alınarak izlenir. Birbiriyle ilişkili anomaliler tek bir uyarıda toplanır ve yalnızca istatistiksel skora göre değil, iş etkisine göre önceliklendirilerek metriğin sahibine iletilir.
Kök neden ayrıştırması
Bir metrik değiştiğinde Lumen bu değişimi bölge, ürün, kanal ve müşteri kırılımlarına ayırır; fiyat, hacim ve ürün karması etkilerini birbirinden ayrıştırır. Değişimin asıl etkeni, manuel analize gerek kalmadan görünür olur.
Belirsizliği gösteren tahminler
Tahminler tek bir çizgi olarak değil, belirsizlik aralıklarıyla sunulur. Modeller yayına alınmadan önce geçmiş veriyle sınanır; tahminler bütçenizle yan yana gösterildiğinden hedefle aradaki fark erkenden görünür.
Günlük dille sorular
Dil modeli her soruyu ham tablolara değil, onaylı metriklere yönelik bir sorguya dönüştürür; kullandığı sorguyu ve tanımları da gösterir. Onaylı veriyle yanıtlanamayan bir soruda Lumen bunu açıkça belirtir.
Önerilen aksiyonlar
Stok yenileme, bütçe aktarımı veya fiyat ayarlaması gibi tekrarlanan kararlarda Lumen, beklenen etkiyi varsayımlarıyla birlikte bir aralık olarak gösteren aksiyonlar önerir. Kararı bir kişi onaylar; gerçekleşen sonuç, tahminle karşılaştırılarak izlenir.
Nasıl çalışır
Beş soru üzerine kurulu
Ne oldu?
Onaylı metrikler her KPI için tek bir rakam verir; tanımı, verinin güncelliği ve kalite durumu rakamın hemen yanında görünür.
Neden oldu?
Kök neden ayrıştırması, değişimi hangi kırılımların sürüklediğini ve her birinin ne kadar katkı yaptığını gösterir.
Şu anda ne oluyor?
Güncel veri üzerinde kesintisiz izleme, anomalileri bir sonraki raporlama dönemini beklemeden, oluştukları anda işaretler.
Sırada ne var?
Belirsizlik aralıklarıyla sunulan tahminler, her metriğin nereye gittiğini ve bunun planla ne ölçüde örtüştüğünü gösterir.
Şimdi ne yapmalıyız?
Önerilen aksiyonlar beklenen etkileri ve varsayımlarıyla birlikte gelir; kararı insanlar verir, Lumen sonrasında olanları takip eder.
Mimari
VARDA Lumen · Mimari
01 Kaynaklar
- ERP ve CRM
- Veri ambarı ve data lake
- Olay akışları
- Bütçe ve planlar
02 İşleme
- Orbit: veri alımı ve kalite
03 VARDA Lumen
- Semantik metrik katmanı
- Analiz ve tahmin motoru
04 Çıktılar
- Günlük dille yanıtlar
- Uyarılar ve kök neden özetleri
- Önerilen aksiyonlar
- Gömülü analitik ve BI
Kullanım senaryoları
Kullanım senaryoları
Örnek bir senaryo: Orta ölçekli bir perakendecinin finans ekibi ayı, yalnızca brüt kâr marjının düştüğünü değil, bu düşüşe hangi bölgelerin, kategorilerin ve fiyat değişikliklerinin yol açtığını da bilerek kapatır; yönetim toplantısından sonra değil, önce.
- Etkenlerine ayrıştırılmış bütçe ve tahmin sapmaları
- Onaylı rakamlardan hazırlanan ay sonu yorum taslakları
- Belirsizlik aralıklarıyla nakit ve işletme sermayesi tahminleri
Örnek bir senaryo: Bir distribütörün satış operasyonları ekibi, bir bölgenin plandan saptığını ayın ikinci haftasında görür. Sapmanın arkasındaki ürünler ve kanallar ile önerilen stok dengelemesi de aynı ekrandadır.
- Bir bölge veya kanal plandan saptığında erken uyarı
- Ürün ailesi bazında, tahmin aralıklarıyla talep tahmini
- Beklenen etkisiyle stok dengeleme ve fiyatlama aksiyonları
Örnek bir senaryo: Bir lojistik işletmesi, zamanında teslimat oranını ve gönderi başına maliyeti olay akışları üzerinden izler. Bir aktarma merkezi, taşıyıcı veya vardiya olağan aralığının dışına çıktığında ilgili sorumlu hemen uyarılır.
- Operasyonel olay akışlarından neredeyse gerçek zamanlı KPI takibi
- Tesis, tedarikçi ve vardiya kırılımında kök neden analizi
- Bağlamıyla birlikte doğrudan sorumlusuna iletilen uyarılar
Kurulum seçenekleri
Kurulum seçenekleri
Kurum içi
Lumen, veri ambarınızın yanında kendi veri merkezinizde çalışır; dil modeli olarak kendi sunucularınızdaki açık ağırlıklı bir model kullanılır. Hiçbir rakam veya soru ağınızın dışına çıkmaz; veri yerelliği kuralları sıkı olan bankalar ve kamu kurumları için uygundur.
Özel bulut
Kendi bulut hesabınızda ya da Türkiye’deki bir bulut bölgesinde Kubernetes üzerinde çalışır; bulut veri ambarınıza özel uç noktalar üzerinden bağlanır. Kapasite, sorgu ve izleme yüküne göre ölçeklenir.
Hibrit
Metrikler ve veri kurum içinde kalır; uyarı iletimi ve iş ortaklarına açılan gömülü dashboard’lar bulutta çalışır. Harici dil modellerine, politika ile yalnızca hassas olmayan metrikler için izin verilebilir.
Teknik özellikler
VARDA Lumen
- Metrik tanımları
- Kod olarak sürümlenir; inceleme ve sahibinin onayından geçer
- Sorgu yürütme
- SQL olarak mevcut veri ambarınızda çalışır; sonuçlar politikaya göre önbelleğe alınır
- Anomali tespiti
- Metrik ve kırılım bazında mevsimsel ayrıştırma ve dayanıklı eşikler
- Kök neden analizi
- Boyutlar arası katkı analizi; fiyat, hacim ve ürün karması etkileri ayrı ayrı
- Tahminleme
- Geçmiş veriyle sınanmış istatistiksel ve ML modelleri; %80 ve %95 tahmin aralıkları
- Doğal dil arayüzü
- Sorular yalnızca onaylı metrik sorgularına dönüştürülür; sorgu her yanıtta gösterilir
- Kimlik ve erişim
- SAML 2.0 veya OpenID Connect ile SSO; satır ve sütun düzeyinde erişim politikaları
- Arayüzler
- Web uygulaması, REST API, gömülebilir bileşenler, e-posta ve Microsoft Teams bildirimleri
Entegrasyonlar
- PostgreSQL
- Microsoft SQL Server
- Oracle Database
- ClickHouse
- Trino
- Snowflake
- Apache Kafka
- dbt
- Power BI
- Tableau
- Apache Superset
- Microsoft Teams
- Slack
Uyum ve yönetişim
- Kişisel veriler metrik katmanına ulaşmadan maskelenebilir veya toplulaştırılabilir; her erişim kayıt altına alınır. KVKK yükümlülüklerini desteklemek üzere tasarlanmıştır.
- Dil modeliyle birlikte tümüyle kurum içinde kurulabilir; bankalar için BDDK bilgi sistemleri yönetmeliği gereksinimlerini desteklemek üzere tasarlanmıştır.
- Rol tabanlı erişim, tek oturum açma (SSO) ve soruların, sorguların ve metrik değişikliklerinin eksiksiz kaydıyla ISO/IEC 27001 tarzı kontrolleri desteklemek üzere tasarlanmıştır.
- Metrikler AB’de yerleşik kişilere ait verileri kapsadığında GDPR kapsamındaki veri minimizasyonu ilkesini desteklemek üzere tasarlanmıştır.

Sık sorulan sorular
Sık sorulan sorular
01Finans ve satış ekiplerimiz farklı ciro rakamları raporluyor. Lumen bunu nasıl çözer?
Her KPI semantik katmanda bir kez tanımlanır: formülü, filtreleri, para birimi ve takvim kurallarıyla. Tüm dashboard’lar, uyarılar ve yanıtlar bu tanımı kullanır; değişiklikler incelenir, onaylanır ve sürümlenir, böylece her rakam onu üreten tanıma kadar izlenebilir. İki ekip gerçekten farklı bir bakışa ihtiyaç duyuyorsa, tek ve belirsiz bir rakam yerine adları ayrı iki metrik tanımlanır.
02Dil modeli rakam uydurabilir mi?
Model hiçbir zaman rakam hesaplamaz. Soruyu onaylı metriklere yönelik bir sorguya dönüştürür; sorgu sizin veri platformunuzda çalışır ve yanıt, kullanılan metriği, filtreleri ve sorguyu gösterir. Bir soru onaylı bir metrikle eşleştirilemiyorsa Lumen tahmin yürütmek yerine bunu açıkça söyler.
03BI araçlarımızı ya da veri ambarımızı değiştirmemiz gerekir mi?
Hayır. Lumen sorguları mevcut veri ambarınızda çalıştırır ve onaylı metrikleri SQL ve REST API üzerinden kullandığınız BI araçlarına açar. Dashboard’larınız yerinde kalabilir; değişen, hepsinin aynı tanımları kullanmasıdır.
04Biri günlük dille soru sorduğunda verilerimiz nereye gidiyor?
Kurum içi kurulumda ağınızın dışına hiçbir yere gitmez; dil modeli, kendi sunucularınızda çalışan açık ağırlıklı bir modeldir. Harici API modelleri politika ile etkinleştirilebilir; bu durumda modele yalnızca soru ve metrik tanımlarının üst verisi gönderilir, ham kayıtlar gönderilmez ve her istek ile yanıt kayıt altına alınır.
05Önerilen bir aksiyonun beklenen etkisi nasıl hesaplanıyor; bu tahmine güvenebilir miyiz?
Etki, kendi geçmiş verinizden hesaplanır: benzer aksiyonların geçmişteki sonuçları ve ilgili tahmin modeli kullanılır. Sonuç her zaman varsayımlarıyla birlikte bir aralık olarak gösterilir. Bu bir taahhüt değil, bir tahmindir; kararı bir kişi verir, Lumen de gerçekleşen sonucu tahminle karşılaştırarak modelleri zaman içinde düzeltir.
VARDA Lumen’i kendi verinizle görün.
Onaylı metrikler üzerinde karar zekâsı: her KPI için tek tanım, anomali ve kök neden analizi, tahminler ve beklenen etkisiyle önerilen aksiyonlar.





















